Wiele spółek sporządza roczne sprawozdanie finansowe, zatwierdza je i składa do KRS, nie zastanawiając się, czy wcześniej należy je poddać badaniu przez biegłego rewidenta. W przypadku części firm badanie jest jednak obowiązkowe i wynika wprost z przepisów prawa. 

Poniżej wyjaśniamy, kiedy badanie sprawozdania finansowego jest wymagane, jakie są kryteria, jak wygląda ten proces w praktyce oraz jakie są konsekwencje pominięcia badania sprawozdania finansowego. 

Czym jest badanie sprawozdania finansowego

Badanie sprawozdania finansowego to ustawowo uregulowana usługa wykonywana przez biegłego rewidenta. Jej celem jest wyrażenie opinii, czy sprawozdanie finansowe:

• sporządzone jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności ustawą o rachunkowości,
  
• jest zgodne z przyjętymi zasadami rachunkowości,
  
• rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową jednostki oraz jej wynik finansowy.
  

Efektem badania jest sprawozdanie z badania, zawierające opinię biegłego rewidenta.

Podstawa prawna obowiązku badania

Obowiązek badania rocznego sprawozdania finansowego wynika z art. 64 ustawy o rachunkowości. Przepis wskazuje podmioty zobowiązane do badania z mocy prawa oraz jednostki, które podlegają badaniu po spełnieniu określonych progów.

Kto musi poddać sprawozdanie finansowe badaniu

Jednostki zobowiązane niezależnie od wielkości:

Do badania rocznego sprawozdania finansowego zobowiązane są m.in.:

• spółki akcyjne (z wyjątkiem spółek w organizacji),
  
• banki,
  
• zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji,
  
• jednostki działające na podstawie przepisów o rynku finansowym,
  
• fundusze inwestycyjne,
  
• inne jednostki wskazane wprost w ustawie o rachunkowości.
  

W tych przypadkach badanie jest obowiązkowe niezależnie od wysokości przychodów czy liczby pracowników.

Pozostałe jednostki

Pozostałe jednostki podlegają obowiązkowi badania, jeżeli w roku obrotowym poprzedzającym rok badany spełniły co najmniej dwa z trzech poniższych warunków:

• średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,
  
• suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego wyniosła co najmniej 3 125 000 euro,
  
• przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy wyniosły co najmniej 6 250 000 euro.
  

Progi są wyrażone w euro i podlegają przeliczeniu na złote według zasad określonych w ustawie o rachunkowości. Spełnienie co najmniej dwóch warunków w poprzednim roku powoduje obowiązek badania sprawozdania za rok następny.

Nie masz pewności, czy Twoja firma spełnia kryteria z art. 64 ustawy o rachunkowości? Skontaktuj się z Optimum Tax. Zweryfikujemy obowiązek badania i pomożemy przygotować spółkę do współpracy z biegłym rewidentem.

Kiedy przeprowadza się badanie

Badanie dotyczy rocznego sprawozdania finansowego sporządzonego po zamknięciu ksiąg rachunkowych. W praktyce proces wygląda następująco:

• jednostka sporządza roczne sprawozdanie finansowe,
  
• biegły rewident przeprowadza badanie,
  
• po zakończeniu badania sporządzane jest sprawozdanie z badania,
  
• następnie właściwy organ (np. zgromadzenie wspólników) zatwierdza sprawozdanie finansowe.
  

Badanie powinno zostać przeprowadzone przed zatwierdzeniem sprawozdania.

Jak wygląda badanie w praktyce

Badanie jest procesem zaplanowanym i udokumentowanym. Obejmuje m.in.:

• analizę systemu rachunkowości i kontroli wewnętrznej,
  
• ocenę istotnych obszarów ryzyka,
  
• weryfikację wybranych dokumentów i zapisów księgowych,
  
• ocenę prawidłowości wyceny aktywów i zobowiązań,
  
• sprawdzenie kompletności ujawnień w informacji dodatkowej.
  

Biegły rewident nie sprawdza każdej operacji gospodarczej. Stosuje procedury badania oparte na ocenie ryzyka i istotności.

Czy badanie może być dobrowolne

Tak. Jednostka, która nie spełnia ustawowych progów, może zdecydować się na badanie dobrowolne. W praktyce bywa ono wymagane przez banki finansujące działalność, inwestorów, wspólników mniejszościowych lub instytucje udzielające dotacji.

Dlaczego warto sprawdzić obowiązek z wyprzedzeniem

Wiele spółek nie analizuje progów na bieżąco i dowiaduje się o obowiązku badania dopiero na etapie zamykania roku. Warto wcześniej przeanalizować spełnienie kryteriów i zaplanować wybór biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej, ponieważ w sezonie sprawozdawczym dostępność terminów bywa ograniczona.

Co grozi za brak badania sprawozdania finansowego

Jeżeli jednostka podlega obowiązkowemu badaniu, a nie zostanie ono przeprowadzone, naraża się na odpowiedzialność za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o rachunkowości, w tym odpowiedzialność o charakterze karnym. Dodatkowo pojawiają się skutki formalne – przy obowiązkowym badaniu do dokumentów składanych do KRS należy dołączyć sprawozdanie z badania, więc jego brak oznacza niekompletne zgłoszenie. Zwykle kończy się to wezwaniem do uzupełnienia braków, a w dalszej kolejności może skutkować postępowaniem przymuszającym. Odpowiedzialność dotyczy co do zasady kierownika jednostki, czyli w praktyce najczęściej członków zarządu.

Podsumowanie

Badanie sprawozdania finansowego jest obowiązkowe dla jednostek wskazanych wprost w ustawie oraz dla pozostałych podmiotów, jeżeli spełnią zasadę 2 z 3 progów (zatrudnienie, aktywa, przychody). Badanie należy przeprowadzić przed zatwierdzeniem sprawozdania i kończy się wydaniem sprawozdania z badania z opinią biegłego rewidenta.

Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoja spółka prawidłowo realizuje obowiązki w zakresie sprawozdawczości finansowej – zapraszamy do współpracy!